Adams öne eğilme testi, skolyoz için standart fizik muayene taramasıdır. Kişi kalçadan öne eğilirken bir gözlemci sırt boyunca bakarak asimetri arar — yükselmiş bir kaburga çıkıntısı ya da belin bir tarafının daha dolgun görünmesi. Teste bir skolyometre eklemek, gözün gördüğünü sayıya dönüştürür.
On dokuzuncu yüzyılda William Adams tarafından tanımlanan öne eğilme testi, hızlı olduğu, ekipman gerektirmediği ve radyasyon içermediği için okullarda ve kliniklerde skolyozun en yaygın kullanılan ilk basamak taraması olmayı sürdürüyor. Testi kullanan herkesin bilmesi gereken gerçek sınırları da var: rotasyonu saptar, büyük ölçüde tekniğe bağlıdır ve skolyoz teşhisi koymaz, skolyozu dışlamaz da.
Test neyi arıyor?
Skolyozda omurlar yana eğilmenin yanı sıra döner de. Bu dönme, göğsün bir tarafında kaburgaları, belin bir tarafında ise omurga çevresi kasları geriye taşır. Dik dururken bu fark belirsiz olabilir. Öne eğilmek telafinin büyük bölümünü ortadan kaldırır ve yükselen taraf üst sırtta bir kaburga çıkıntısı, belde ise bir lomber kabarıklık olarak görünür hâle gelir.
Gözlemcinin değerlendirdiği şey, sırtın iki tarafının aynı yükseklikte olup olmadığıdır. Farkın en büyük olduğu noktada sırta yerleştirilen bir skolyometre, bu değerlendirmeyi dereceye çevirir; sonucu kaydedilebilir ve zaman içinde karşılaştırılabilir kılan da budur.
Test nasıl yapılır?
- Ortamı hazırlayın. Düz bir zemin, iyi aydınlatma, ayakkabılar çıkarılmış ve omurgayla gövdenin iki yanının görülebileceği kadar açık bir sırt. Çocuklarda atlet ya da mayo üstü iyi sonuç verir.
- Ayakta başlayın. Ayaklar bitişik, dizler gergin, kollar yanlarda, ağırlık eşit. Bu aşamada görünen her şeyi not edin: omuz yüksekliği, kürek kemiği belirginliği, bel çizgileri, başın leğen kemiğine göre konumu.
- Kişiden kalçadan yavaşça öne eğilmesini isteyin. Kollar serbestçe sarksın, avuç içleri birleşsin, baş ve boyun gevşek olsun, dizler gergin kalsın. Sırt yaklaşık yatay olduğunda dursun — ayak parmaklarına tam dokunma değil.
- Arkadan, sırt hizasından gözlemleyin. Sırta yukarıdan bakmak yerine yüzeyi boyunca bakabilmek için çömelin ya da oturun. Üst sırtta, orta sırtta ve belde iki tarafı karşılaştırın.
- Varsa skolyometreyle ölçün. Sırta düz olarak, omurgaya dik ve omurga çıkıntılarının üzerinde ortalayarak yerleştirin. Üst sırttan bele doğru yavaşça ilerleyin ve her bölgede durun.
- En yüksek değeri ve yerini kaydedin. Altı ay sonra “8°, sağ torakal” ifadesi “8°” ifadesinden çok daha kullanışlıdır. Tarihi ve ölçümü kimin yaptığını not edin.
- Yandan da gözlemleyin. Kişi öne eğilmişken alışılmadık biçimde yuvarlak bir üst sırt, skolyozdan çok kifoza işaret edebilir; bu farklı bir bulgudur ve klinisyene söylenmeye değer.
Gördüğünüzü ve ölçtüğünüzü yorumlamak
| Bulgu | Neyi düşündürebilir | Olağan sonraki adım |
|---|---|---|
| Sırt düz görünüyor; ATR 5°’nin altında | Bu taramada belirgin bir gövde asimetrisi yok | Özellikle büyüme atakları boyunca rutin izlem |
| Hafif fark; ATR 5°–6° | İzlemeye değer hafif asimetri; eğriliklerin daha zor görüldüğü fazla kilolu çocuklarda alışılmış yönlendirme noktası | Dikkatlice yeniden ölçün; uzman değerlendirmesini düşünün |
| Belirgin çıkıntı ya da kabarıklık; ATR 7° ve üzeri | Tarama programlarında yaygın olarak kabul edilen yönlendirme eşiği | Uzman değerlendirmesi isteyin |
| Değer zaman içinde 2° veya daha fazla yükseliyor | Mutlak değerden bağımsız olarak olası ilerleme | Uzman değerlendirmesi isteyin |
| Değer düşük ama görünür asimetri, ağrı ya da ailede skolyoz öyküsü var | Tarama sorunu yakalamamış olabilir | Yine de uzman değerlendirmesi isteyin |
Bilmeniz gereken sınırlar
- Eğriliği değil, rotasyonu saptar. Rotasyon bileşeni az olan bir eğrilik düşük bir değer verebilir. Test, görmek üzere tasarlanmadığı eğrilikleri kaçırabilir.
- Teşhis koyamaz. Skolyoz teşhisi klinik muayene ve genellikle görüntüleme gerektirir; Cobb açısı orada ölçülür. ATR ile Cobb açısına bakın.
- Sonuçlar gözlemciye bağlıdır. Ölçümcüler arasındaki fark, tutarsızlığın en büyük tek kaynağıdır; bu yüzden tekrar ölçümleri mümkün olduğunca aynı kişi yapmalıdır.
- Vücut kompozisyonu görünürlüğü etkiler. Fazla kilolu çocuklarda asimetriyi görmek daha zordur; onlarda genellikle daha düşük bir yönlendirme eşiği kullanılmasının nedeni budur.
- Eğilme derinliği sonucu değiştirir. Çok az eğilirse rotasyon henüz ortaya çıkmaz; ayak parmaklarına tam dokunmak ise omurgayı yuvarlatır ve rotasyonu bastırabilir.
- Neden ya da ilerleme riski hakkında bir şey söylemez. Yaş, iskelet olgunluğu ve büyüme evresi tek bir ölçümden daha önemlidir.
- Normal bir sonuç temiz kâğıdı değildir. Belirtiler, görünür değişiklikler ya da ailede skolyoz öyküsü yine de uzman değerlendirmesini hak eder.
Testin evde, okulda ve klinikte kullanımı
Ebeveynler
Öne eğilme testi evde yapılabilecek kadar basittir ve randevular arasında izlem için makul bir yoldur — büyüme atağı boyunca yaklaşık iki-dört haftada bir. Her seferinde düzeni aynı tutun ve her ölçümü tarihiyle birlikte yazın. Amaç çocuğunuza teşhis koymak değil, bir değişimi harekete geçecek kadar erken fark etmektir.
Okul taraması
Tarama programları öne eğilme testini genellikle bir skolyometreyle birleştirir; böylece yönlendirme kararları bir izlenime değil kayıtlı bir sayıya dayanır ve bulgular tarayıcılar arasında tutarlı olur. Değerin, bölgenin ve tarayıcının kaydedilmesi takibi çok kolaylaştırır. Yazılı bir kayıt ayrıca ailenin, yönlendirmenin neden yapıldığını ya da yapılmadığını anlamasına yardımcı olur.
Klinisyenler
Uygulamada test; duruş, omuz ve leğen kemiği seviyeleri, bacak uzunluğu, nörolojik değerlendirme, büyüme durumu ve öyküyü içeren daha geniş bir muayenenin bir parçasıdır. Dijital bir skolyometre, görüntüleme aralıklarıyla birlikte gözden geçirilebilen zaman damgalı bir kayıt ekler ve hatırlanan izlenimlere olan bağımlılığı azaltır.
Ne zaman uzman değerlendirmesi istenmeli?
Ölçüm yönlendirme eşiğine ulaşıyorsa, ölçümler arka arkaya yükseliyorsa ya da omuz yüksekliklerinde eşitsizlik, belirginleşmiş bir kürek kemiği, asimetrik bir bel hattı, öne eğilmede görünen bir kaburga çıkıntısı veya inatçı ya da geceleri uyandıran bir sırt ağrısı fark ediyorsanız randevu alın. Sonuçlar kişiden kişiye değişir; bir tarama sonucunun belirli bir kişi için ne anlama geldiğini ortaya koyan şey uzman muayenesidir.
Scoliometer App’i indirin
iPhone ve Android’de mevcuttur.
75’ten fazla ülkede klinisyenlerin ve ailelerin güvendiği uygulama.
Sık sorulan sorular
- Adams öne eğilme testi nedir?
- Kişinin kalçadan öne eğildiği ve bir gözlemcinin sırt boyunca bakarak gövde rotasyonundan kaynaklanan asimetriyi aradığı bir fizik muayene tarama testidir. Skolyozun standart ilk basamak taramasıdır.
- Kişi ne kadar öne eğilmeli?
- Sırt yaklaşık yatay olana kadar; kollar serbestçe sarkarken ve dizler gergin. Ayak parmaklarına tam dokunmak omurgayı yuvarlatır ve testin ortaya çıkarmak istediği rotasyonu gizleyebilir.
- Öne eğilme testi skolyoz teşhisi koyabilir mi?
- Hayır. Bu bir tarama testidir. Teşhis, uzman muayenesi ve genellikle görüntüleme gerektirir; Cobb açısı orada ölçülür.
- Test skolyozu kaçırabilir mi?
- Evet. Gövde rotasyonunu saptar; bu yüzden rotasyon bileşeni az olan bir eğrilik düşük bir değer verebilir. Görünür asimetri, ağrı ya da ailede skolyoz öyküsüyle birlikte düşük bir sonuç yine de değerlendirmeyi gerektirir.
- Ebeveynler testi evde yapabilir mi?
- Evet, gözlemleyip ölçecek ikinci bir kişiyle. Her seferinde düzeni aynı tutun ve her ölçümü tarihiyle kaydedin; böylece değerlendirme isteme kararını tek bir sayı değil, eğilim yönlendirir.
- Testi yapmak için skolyometre gerekli mi?
- Hayır, ama skolyometre görsel bir izlenimi dereceye çevirir; bu da sonucu kaydedilebilir ve zaman içinde karşılaştırılabilir kılar. Bir akıllı telefon skolyometre uygulaması aynı ölçümü telefonun sensörleriyle yapar.
Kaynak: van West HM, Herfkens J, Rutges JPHJ, ve ark. The smartphone as a tool to screen for scoliosis, applicable by everyone. European Spine Journal 2022;31:990–995. Bu araştırma, akıllı telefon tabanlı ATR taramasını bir yöntem olarak değerlendirmiş, herhangi bir uygulamayı ayrıca incelememiştir.