Een scoliometer wordt gebruikt tijdens de buigtest van Adams. De persoon buigt voorover, het instrument wordt plat op de rug gelegd en de hoogste romprotatiehoek (ATR) wordt genoteerd. De techniek doet meer dan het instrument.
De meeste wisselende scoliometerwaarden komen door houding en positionering, niet door het instrument. Een rug die niet waterpas is, een telefoon die scheef ligt of elke keer een andere meter verschuiven het getal al met een paar graden. Deze gids loopt de meting stap voor stap door en behandelt daarna de fouten die een waarde het vaakst vertekenen.
Wat je nodig hebt
- Een fysieke scoliometer, of de Scoliometer App op een smartphone.
- Een vlakke, stevige vloer — geen bed, matje of hellend oppervlak.
- Goed licht en vrij zicht op de rug. Trek kleding uit of omhoog zodat de rug zichtbaar is.
- Een tweede persoon die de meting doet. Jezelf meten is voor deze test niet betrouwbaar.
- Iets om het resultaat in vast te leggen — datum, gebied en waarde.
Stap voor stap: de buigtest uitvoeren
- Laat de persoon rechtop staan, voeten tegen elkaar. Knieën gestrekt, gewicht gelijk over beide voeten, schoenen uit. Ongelijk gewicht kantelt het bekken en verstoort alles wat daarna komt.
- Laat hem of haar vanuit de heupen voorover buigen. Armen hangen los, handpalmen tegen elkaar, hoofd en nek ontspannen. Buigen tot de rug ongeveer horizontaal is — niet helemaal naar de tenen, want dan rondt de rug en vervlakt juist de asymmetrie die je wilt zien.
- Ga erachter staan, op ooghoogte met de rug. Ga zitten of hurken zodat je langs de rug kijkt in plaats van erop neer.
- Leg de scoliometer plat op de rug, haaks op de wervelkolom, met het midden op de doornuitsteeksels. Gebruik je de app, leg de telefoon dan plat op de rug in dezelfde richting, zonder te drukken.
- Ga langzaam de rug af — bovenrug (thoracaal), midden (thoracolumbaal), dan onderrug (lumbaal). Pauzeer bij elk gebied en laat de waarde tot rust komen.
- Noteer de hoogste waarde en waar die zat. Screeningsrichtlijnen gaan uit van die ene piekwaarde. Noteer het gebied: „7° thoracaal, rechts” is later veel bruikbaarder dan „7°”.
Een meting die je in de tijd kunt vergelijken
Eén getal zegt minder dan een reeks getallen die op dezelfde manier zijn gemeten. Om metingen vergelijkbaar te maken:
- Houd dezelfde meter aan. Verschil tussen meters is veruit de grootste bron van inconsistentie.
- Houd dezelfde opstelling aan — dezelfde vloer, dezelfde buighoogte, dezelfde telefoon, het liefst zonder hoesje.
- Meet op hetzelfde moment van de dag. Houding en lichaamslengte wisselen licht in de loop van de dag.
- Herhaal de meting twee of drie keer en gebruik de hoogste waarde die je consistent terugziet, in plaats van één losse meting.
- Leg elke meting vast met een datum. De trend telt net zo zwaar als elk afzonderlijk resultaat.
Veelgemaakte fouten en wat ze met de meting doen
| Fout | Effect op de meting |
|---|---|
| Te ver doorbuigen (helemaal naar de tenen) | Vlakt de ribbult af — leest lager dan het zou moeten |
| Niet ver genoeg buigen | De rotatie komt nog niet vrij — leest lager |
| Voeten uit elkaar, of gewicht op één been | Kantelt het bekken — kan een paar graden schijnbare asymmetrie toevoegen |
| Instrument niet haaks op de wervelkolom | Meet de verkeerde as — onvoorspelbare fout |
| De telefoon in de rug drukken | Drukt weke delen samen — leest meestal lager |
| Dik of ongelijk telefoonhoesje | Kantelt het toestel — een vaste afwijking in elke meting |
| Meten op een zacht of hellend oppervlak | Haalt het waterpasreferentiepunt weg — onbetrouwbaar |
| Elke keer een andere meter | Maakt de trend onbruikbaar |
Wat het getal betekent
Veelgebruikte screeningsdrempels: onder 5° geldt meestal als laag, 5°–6° verdient aandacht (en is het gebruikelijke verwijspunt voor kinderen met overgewicht, bij wie een kromming makkelijker over het hoofd wordt gezien), en 7° of meer is de algemeen aanvaarde drempel voor verwijzing naar een zorgverlener — ook de grens die de Nederlandse JGZ-richtlijn aanhoudt. Een toename van 2° of meer tussen twee metingen is reden voor beoordeling, ook als het getal zelf nog meevalt. Voor een uitgebreidere uitleg, zie wat een normale scoliometerwaarde is.
Wanneer je een professional inschakelt
Maak een afspraak als een meting de verwijsdrempel haalt, als metingen over meerdere keren oplopen, of als je daarnaast ongelijke schouders, een uitstekend schouderblad, een scheve taille of een zichtbare ribbult bij vooroverbuigen ziet. De meting helpt je die beslissing eerder te nemen — ze neemt hem niet voor je. Resultaten verschillen per persoon; twijfel je, overleg dan met een professional.
Download de Scoliometer App
Beschikbaar voor iPhone en Android.
Gebruikt door zorgverleners en gezinnen in meer dan 75 landen.
Veelgestelde vragen
- Kan ik een scoliometer bij mezelf gebruiken?
- Niet betrouwbaar. Voor de test moet je voorover buigen terwijl iemand anders het instrument op je rug legt en afleest. Vraag dus een tweede persoon om te meten.
- Hoe ver moet iemand voorover buigen?
- Tot de rug ongeveer horizontaal is, met de armen los hangend. Helemaal naar de tenen rondt de rug en kan juist de rotatie verbergen waar de test naar zoekt.
- Waar op de rug moet ik meten?
- Ga langs het thoracale, thoracolumbale en lumbale gebied en noteer de hoogste waarde, met daarbij uit welk gebied die kwam.
- Hoe vaak moet de meting herhaald worden?
- Bij kinderen in de groeispurt is ongeveer elke twee tot vier weken gebruikelijk; bij volwassenen is maandelijks meestal genoeg. Vaste tussenpozen zijn belangrijker dan hoge frequentie.
- Heeft een telefoonhoesje invloed op de meting?
- Dat kan. Een dik of ongelijk hoesje kantelt de telefoon en geeft een vaste afwijking. Meet waar mogelijk zonder hoesje en houd de opstelling tussen metingen identiek.
Gerelateerde gidsen
- De buigtest van Adams — de houding waarin de meting wordt gedaan.
- Wat is een normale scoliometerwaarde? — de screeningsdrempels van 5° en 7° uitgelegd.
- ATR versus cobbhoek — waarom een meting aan de oppervlakte geen röntgenfoto kan vervangen.
- Wat is een scoliometer? — wat het instrument meet en wat niet.
Bron: van West HM, Herfkens J, Rutges JPHJ, e.a. The smartphone as a tool to screen for scoliosis, applicable by everyone. European Spine Journal 2022;31:990–995. Dit onderzoek, uitgevoerd in het Erasmus MC in Rotterdam, beoordeelde smartphonemeting van de ATR als methode en evalueerde geen specifieke app.