Son inceleme: 15 Ağustos 2026. Bu rehber eğitim amaçlıdır ve nitelikli bir klinisyen tarafından yapılacak bireysel değerlendirmenin yerine geçmez.
Gövde rotasyon açısı, kısaca ATR, skolyoz taramasının merkezindeki tek sayıdır. Kişi öne eğilirken skolyometreyle ölçülen bu değer, gövdenin bir yana ne kadar döndüğünü tarif eder. Bu eksiksiz rehber ATR’nin ne olduğunu, nasıl ölçüldüğünü, sayıların ne anlama geldiğini, Cobb açısından nasıl ayrıldığını ve tarama yolculuğunun her aşamasında nereye devam edileceğini anlatır.
Gövde rotasyon açısı nedir?
Omurga eğrilip döndüğünde, göğüs kafesi ve omurganın iki yanındaki kaslar artık simetrik durmaz. Öne eğilmek bunu belirginleştirir: bir tarafta sırt küçük bir çıkıntı hâlinde yükselirken diğer taraf alçalır. ATR, bu sağ-sol eğikliğinin açısıdır; asimetrinin en yüksek olduğu noktada derece cinsinden ölçülür. Tamamen düz bir sırt 0°’ye yakın okunur; gövde ne kadar dönmüşse ATR o kadar yüksektir.
ATR vücudun yüzeyinde ölçüldüğü için, altındaki omurganın tam biçimini değil gövde rotasyonunu yansıtır. Bir tarama ölçümü olmasının nedeni budur: hızlı, girişimsel olmayan ve işe yarar bir sinyal — “buna daha yakından bakmakta fayda var” diyen bir işaret, bir teşhis değil.
ATR nasıl ölçülür
ATR, Adams öne eğilme testi sırasında alınır. Kişi dizleri düz, ayakları bitişik ve kolları serbest sarkarken kalçadan öne eğilir; böylece sırt kabaca yatay hâle gelir. Bir skolyometre — fiziksel bir Bunnell tipi cihaz ya da akıllı telefon skolyometresi — omurgaya dik açıyla sırta nazikçe yerleştirilir ve en büyük asimetri noktasını bulmak için torakal ve lomber bölgeler boyunca hareket ettirilir. Görülen en yüksek açı ATR olarak kaydedilir.
Adım adım teknik Skolyometre nasıl kullanılır? sayfasında, ölçümü en sık bozan hatalar ise Sık yapılan skolyometre ölçüm hataları sayfasında ele alınıyor.
ATR değerleri ne anlama gelir
ATR değerleri, yaygın olarak kullanılan tarama eşiklerine göre yorumlanır. Bunlar değerlendirme istenip istenmeyeceğine karar vermek için kılavuzlardır, teşhis sınırları değildir.
| ATR değeri | Genel yorum |
|---|---|
| 5° altı | Genellikle düşük; özellikle büyüme boyunca rutin yeniden kontrol çoğunlukla yeterlidir. |
| 5–6° | Dikkat ve daha yakın izlem gerektirir; sırtın gözle değerlendirilmesinin daha zor olduğu fazla kilolu çocuklarda yaygın bir yönlendirme noktasıdır. |
| 7° ve üzeri | Uzman değerlendirmesi ayarlamak için yaygın olarak kullanılan bir eşik. |
| Tekrarlanan, doğrulanmış bir artış | Her seferinde aynı şekilde alınan ölçümlerde birden fazla kez daha yüksek çıkan bir değer, mutlak sayı mütevazı olsa bile gözden geçirilmeye değer. Aynı sırtın tekrar ölçümleri birkaç derece farklılık gösterebilir; bu yüzden tek bir yüksek değer başlı başına değişimin kanıtı değildir. |
5°, 7° ya da 10° gibi belirli bir değerin bağlamda ne anlama geldiği Normal skolyometre değeri nedir? sayfasında, bir sonucun ne zaman klinisyen tarafından gözden geçirilmesi gerektiği ise Ne zaman doktora başvurmalı? sayfasında anlatılıyor.
ATR ile Cobb açısı
Anlaşılması gereken en önemli ayrım budur. ATR, skolyometreyle alınan, gövde rotasyonunun yüzeyden bir ölçümüdür. Cobb açısı ise bir klinisyen tarafından omurga röntgeninden ölçülür ve omurganın kendisinin yana doğru eğriliğini tarif eder. İlişkilidirler — daha büyük bir eğrilik genellikle daha fazla rotasyon üretir — ama aynı sayı değildirler ve biri diğerine güvenilir biçimde çevrilemez. Bir skolyometre asla Cobb açısı bildiremez. İkisinin bazen bağımsız hareket edebilmesinin nedeni dâhil, tam karşılaştırma Gövde rotasyon açısı ve Cobb açısı sayfasında.
ATR erken tarama için neden önemli
Skolyoz çoğu zaman en hızlı büyüme atakları sırasında ilerler ve erken eğrilikleri gözden kaçırmak kolaydır. ATR ölçümü hızlı, ağrısız olduğu ve görüntüleme gerektirmediği için evde, okullarda ve kliniklerde tekrarlanan taramaya çok uygundur — zaman içindeki değişimin erken yakalanmasının en olası olduğu ortamlar. ATR’nin değeri tek bir ölçümde değil, zaman içinde aynı şekilde alınmış tutarlı bir ölçüm serisindedir.
Türkiye’de zorunlu bir sevk zinciri bulunmamaktadır: önce aile hekimine gitmek zorunlu değildir ve MHRS üzerinden doğrudan ortopedi ve travmatoloji ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon polikliniğinden randevu alınabilir. Ağustos 2025’te tanıtılan “Aile Hekimine Yönlendirme” özelliği isteğe bağlıdır. Evde alınan bir ölçüm teşhis değildir; o görüşmeyi daha somut kılan bir kayıttır.
Gövde rotasyon açısını ölçmek ve zaman içinde karşılaştırabileceğiniz bir kayıt tutmak için Scoliometer App’i kullanın.
ATR rehberleri, sırasıyla
- Adams öne eğilme testiATR’nin ölçüldüğü tarama pozisyonu.
- Skolyometre nasıl kullanılır?Güvenilir bir ölçüm için adım adım teknik.
- Normal skolyometre değeri nedir?Elde ettiğiniz sayı nasıl yorumlanır.
- Gövde rotasyon açısı ve Cobb açısıYüzey rotasyonu neden omurga eğriliği değildir.
- Ne zaman doktora başvurmalı?Bir ölçümün gözden geçirilmesi gereken nokta.
Sık sorulan sorular
Gövde rotasyon açısı (ATR) nedir?
ATR, kişi öne eğilirken asimetrinin en yüksek olduğu noktada skolyometreyle derece cinsinden ölçülen, gövdenin sağ-sol eğikliğinin açısıdır. Vücudun yüzeyindeki gövde rotasyonunu yansıtır.
ATR ile Cobb açısı aynı mıdır?
Hayır. ATR, skolyometreyle alınan, gövde rotasyonunun yüzeyden bir ölçümüdür. Cobb açısı röntgenden ölçülür ve omurganın kendisinin eğriliğini tarif eder. İlişkilidirler ama birbirinin yerine geçmezler ve bir skolyometre Cobb açısı bildiremez.
Hangi ATR değeri yüksek sayılır?
5° altı genellikle düşüktür, 5–6° dikkat gerektirir ve 7° ve üzeri uzman değerlendirmesi ayarlamak için yaygın olarak kullanılan bir eşiktir. Dikkatli ve tutarlı ölçümlerde tekrar tekrar daha yüksek çıkan bir değer de gözden geçirilmeye değer. Bunlar tarama kılavuzlarıdır, teşhis değildir.
ATR ölçmek skolyoz teşhisi koyabilir mi?
Hayır. ATR bir tarama ölçümüdür. Yüksek bir değer uzman değerlendirmesinin yararlı olacağını gösterir; skolyoz teşhisini yalnızca bir klinisyen, genellikle görüntülemeyle koyabilir.
ATR evde nasıl ölçülür?
Adams öne eğilme testi sırasında bir skolyometre — akıllı telefon skolyometresi dâhil — sırta yerleştirilir ve en büyük açıyı bulmak için hareket ettirilir. En yüksek değer ATR’dir. Her ölçümü aynı kişinin aynı şekilde alması, zaman içindeki takibi daha anlamlı kılar.
Tıbbi sorumluluk reddi: Bu rehber yalnızca genel eğitim ve tarama farkındalığı içindir. Tıbbi tavsiye değildir ve skolyozu ya da herhangi bir omurga hastalığını teşhis etmez. Skolyometre — akıllı telefon skolyometresi dâhil — gövde rotasyon açısını bir tarama yardımcısı olarak ölçer; Cobb açısıyla aynı şey değildir ve röntgenin ya da uzman değerlendirmesinin yerini alamaz. Sonuçlar yaşa, iskelet olgunluğuna, eğrilik tipine, vücut yapısına, ölçüm tekniğine ve ölçümlerin ne kadar tutarlı alındığına bağlı olarak kişiden kişiye değişir. Kendinizin ya da çocuğunuzun omurgası hakkında her zaman nitelikli bir sağlık uzmanına danışın.
